Temmuz ayının ortalarında “Tarıma ve gıdaya El Nino tehdidi” başlıklı bir yazı yazmıştık. İklim fenomen, El Nino’nun küresel enflasyon üzerinde yaratabileceği negatif etkilere dikkat çekmeye çalışırken, özellikle gıda fiyatlarında arz kaynaklı risklerin etiketlere yansıyabileceği uyarısında bulunmuştuk 2023’e veda ederken bu etkilerin önemli bir kısmına şahit olduk.
Kakao Son 46 Yılın Zirvesini Gördü ve Daha Bitmedi
El Nino dahil aşırı hava koşullarının üretim ve tedarik zincirinde yarattığı riskler nedeniyle kakao, şeker, kahve ve portakal suyu gibi tarımsal emtia tarafından vadeli işlem sözleşmeleri 2023!ü yükselişle kapattı.
2024’te daha büyük ihtimalle şahit olacağımız yükselişler olacak ve ufukta yavaş yavaş belirmeye başladı bile.
Türkiye açısından öyle kritik üç ürün var ki özellikle altını çizmek istiyoruz.
Bu ürünler hem Türkiye’de yetiştirilmiyor hem de önemli tüketim hammaddesi niteliğinde.
Kakao, kahve ve palm yağından bahsediyoruz.
Çikolatanın hammaddesi niteliğindeki kakao fiyatları, başta Fildişi Sahili olmak üzere Batı Afrika’da şiddetli yağışlar ve mantar hastalığı sonucu arzın daralmasıyla birlikte 2023’te yüzde 64 artarak 46 yılın en yüksek seviyesini gördü.
Fildişi Sahili’nde bu sezon kakao arzında önceki yıla göre yüzde 25 azalış bekleniyor. Söz konusu olumsuz şartların gelecek sezona uzaması halinde etkisinin katlanarak artması endişe yaratıyor ve piyasa üzerindeki baskıyı arttırıyor. Fiyatlardaki set yükselişin ardından bazı büyük kakao tüccarları son zamanlarda Fildişi Sahili’nde vadeli alımları durdurdu.
Kahve 15 Yılın Zirvesini test Etti
Benzer bir tablo 40 yıllık hatırı olan kahve tarafından da söz konusu…Robusta kahve çeşidi 15 Aralık’ta son 15 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. En temel gerekçe olarak Brezilya’da kuraklık başta olmak üzere olumsuz hava koşullarının üretim üzerindeki etkileri gösteriliyor.
Arzda düşüş beklentisine ek olarak stokların azalması da kahve fiyatlarındaki yükselişi destekledi. Son 1 yıldaki artış yüzde 66’yı aştı.
Arabica kahve vadeli işlemleri New York’ta bazı tüccarların kısa pozisyonlarını kapatmasının ardından ve en büyük üretici Brezilya’da ortalamanın üzerinde seyreden sıcaklıkların mahsule zarar vereceği spekülasyonları arasında yükseldi.
ABD Tarım Bakanlığı (USDA) 2023 / 24 sezonuna ilişkin raporunda kahve üretim miktarını aşağı yönlü revize ederken, 12 yılın en düşük stoklarına işaret etti.
Kahve tedarik kaynaklarındaki mevcut riskler, fiyatlar üzerindeki gerilimi 2024’e de taşıyacak gibi görünüyor. Ama piyasa uzmanları kahvedeki fiyat dalgalanmalarının sadece arz ve stok kaynaklı olmadığını, işgücü sıkıntısı, lojistik kaygılar ve artan maliyetlerin de fiyat oynaklıklarında etkili olduğu görüşünde.
Yazı: Oksijen
