BATEM, yeni projesini hayata geçirmek için faaliyetlerini sürdürüyor. Türkiye’de yerli kahve bitkisinin üretimi için çalışmalarına devam ettiklerini belirten BATEM Müdürü Dr. Abdullah Ünlü projeyle ilgili, ‘‘Kahve Yemen’den değil ‘BATEM’den gelir’ mottosuyla bunu yapacağız” dedi.
Tarımsal üretime yön veren Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü (BATEM), hayata geçirdiği projeleriyle dünden bugüne üretime ciddi katkılar sunuyor. Cumhuriyetin ilanından sonra 1933 yılında kurulan BATEM, Tarım Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğüne bağlı bir araştırma enstitüsü. Geçen yıl BATEM’in 91’inci yılını kutladıklarını belirten Enstitü Müdürü Dr. Abdullah Ünlü, “BATEM’e ‘Yüz Yıllık Bir Enstitü’ diyebiliriz. BATEM, özellikle narenciye, avokado, tropik-subtropik meyvelerin geliştirilmesi, bu meyvelerin ülkeye tanıtımı anlamında büyük katkı sağlamıştır. Meyveciliğin dışında ‘F1 Hibrit meyve’ dediğimiz, ‘yazlık sebze’ domates, biber, patlıcan, kavun, karpuz konusunda çok ciddi çalışmalar yapıp Türkiye’deki yerli-milli hibrit tohumculuğun bu hale gelmesinde de katkıları olmuş bir araştırma enstitüsü diyebiliriz. Çünkü Türkiye Cumhuriyeti Devleti 90’lı yıllarda sebze tohumunu yurt dışından getirirken, Bakanlığın başlattığı ve BATEM’in içinde olduğu bir hibrit proje sayesinde bugün artık yurt dışına ihraç yapabilen bir ülke konumuna geldik. O açıdan BATEM’in sebze tohumculuğunda da çok ciddi katkıları var. Bunun yanında Antalya Ticaret Borsası (ATB) ile uzun yıllar yaptığımız çalışmalar neticesinde ‘Antalya Buğdayını Arıyor’ projesi çerçevesinde de Akdeniz bölgesine uygun farklı buğday çeşitlerini denedik. Buğday, mısır, soya gibi tarla bitkileri konusunda ciddi çalışmalarımız oldu. Son yıllarda tıbbi aromatik bitkiler çalışıyoruz. Çünkü Akdeniz bölgesi baktığımızda tıbbi aromatik bitkiler yönünden zengin. Burada bir Tıbbi Aromatik Bitkiler Merkezi Laboratuvarı kurduk. Laboratuvar hizmeti gibi tıbbi aromatik bitkiler konusunda da ciddi katkılar sunduk.” diye konuştu.
‘Ülkemizde kahve çok tüketiliyor’
Türkiye’de kahve tüketiminin son yıllarda ciddi artış gösterdiğini vurgulayan Dr. Abdullah Ünlü, bu konuda yepyeni bir projeyi hayata geçirdiklerini ifade ederek şunları kaydetti: “Türk insanının kafasında şöyle bir düşünce var, ‘Kahve Yemen’den gelir.’ Ama biz inşallah bunu, ‘Kahve BATEM’den gelir’ mottosuyla yapacağız. Kahve tropik ve subtropik meyvelerin yetiştiği her yerde yetişir. Enstitümüz 1930’lı yıllarda kurulduğu için narenciye gelirken o yıllarda avokado, muz ve kahve gelmiş. İlk kahve Türkiye’ye 1934 yılında Enstitümüze gelmiş. 1934’lü yıllarda iklim şartlarını, sera teknolojilerini düşünürseniz, o yılki yapılan çalışmalar sonucunda Gazipaşa-Alanya’da üretimi yapılacağı düşünülmüş ve oraya kaymış. 80’li yıllarda orada Enstitümüzde projeler başlatılmış ama o yıllardaki iklim şartları ve sera teknolojileri bu kadar yaygın ve yeterli düzeyde olmadığı için kahveyi biz rafa kaldırmışız. Tabi bugünün dünya coğrafyası ve Türkiye coğrafyasını düşünürsek bir iklim değişikliği ile su kıtlığıyla savaşıyoruz.”
‘Markamızı tescillemeyi hedefliyoruz’
“Biz kahveyi bu süreçte alternatif olarak kullanabilir miyiz diye yeniden gündeme getirdik. Pandemiden sonra Antalya Valiliği, Tarım İl Müdürlüğü ve BATEM bir protokol imzalayarak kahve üzerine yeniden çalışmaya başladık. Biz de iklim değişikliği faktörlerini göz önüne alarak ülkemize gelmiş olan dört farklı kahve çeşidini yeniden çalışmaya başladık. Gazipaşa, Alanya’da açık alanda, Antalya’da da örtü altında çok rahat bir şekilde üretebiliyoruz. Gazipaşa’daki bahçemiz iki yıl oldu, önümüzdeki yıl meyve çekirdeklerini almayı düşünüyoruz. Çekirdekleri alıp, bunun kalite özelliklerine bakarak daha sonra BATEM adına bir kahve markasını tescillendirmeyi hedefliyoruz. Kahve önemli bir bitki. Muzun, avokadonun olduğu bu Akdeniz coğrafyasında da kahveyi üretebileceğimizi düşünüyoruz.”
